Mirina bi awazê 'hay þenge þenge' û dîsa xiyanet

Hay þeng e þeng e / Þekir Axa þeng e

Dîsa pîrika Kurtay serê wî danî ser çongê xwe û ligel hin þîretan wiha behsa çîroka qetilkirina kalikê wî Þekir Axayê ku ji aliyê Alayên Hemîdiyê ve hatibû qetilkirin, dikir. Kurtay bi baldarî li vê meseleyê guhdarî dikir. Bi taybetî jî qetilkirina kalê wî Þekir Axa bi destê Cerdevanên wê demê ango Alayên Hamîdiyeyê êþeke mezin di dilê wî de çêkiribû...

Hay þeng e þeng e

Þekir Axa þeng e

Hay þeng e þeng e

Þêrê Sor þeng e

Þekir Axa kuþtin

Ertoþiyan da denge

Geliyokê Þaxê

Geliyekê kûr e

Li me heware

Gazî li me dûr e

Þekir Axa rêvîng e

Rêka wî dûr e

Geliyokê Þaxê

Geliyekê sar e

Þekir Axa kuþtin

Li me hewar e

Dîtina Þêrê Sor

Bû li me ev car e

Belê Kurtay çawa çavê xwe li jiyanê vekir, ev stran nas kir û li derdora xwe, di dawetên gundiyên xwe de ev stran bi ahengeke mezin dihate gotin. Wî jî wekî her zarokî/ê gund çîroka vê zêmara xembar baþ dizanî. Belê Kurtay baþ dizanî ku ev stran li ser kalê wî Þekir Axa hatiye çêkirin û çîroka wî jî baþ dizanî. Kal û pîrên wan her tim zarok berhev dikirin û çîroka Þekir Axa ji neviyên wî re digot. Kurtay bi baldarî li vê meseleyê guhdarî dikir. Bi taybetî jî qetilkirina kalê wî Þekir Axa bi destê Cerdevanên wê demê ango Alayên Hamîdiyeyê êþeke mezin di dilê wî de çêkiribû.

Her çiqas kalê wî ji aliyê cahþên ‘kurd’ ve hatibû kuþtin jî baþ dizanî ku dewletê riya xiyanetê ji kurdan re vekiriye.

Sal: 1900 Geliyê Þaxê û xiyaneta Hamîdiyê

Li gorî riwayetên kal û pîran Þekir Axa di dema êrîþên Alayên Hamîdiyeyê û Qetlîama Ermeniyan de zilma dewletê qebûl nekir û lewre jî ji bo ku zilmê bi dawî bike tevî eþîreta xwe serî hilda. Demeke dirêj li hemberî Alayên Hamîdiyeyê û hevkarên wan li ber xwe da. Hêzên dewletê Þekir Axa li Geliyê Þaxê bi hevkariya cerdevanên mamedî xistin kemînê û ew qetil kirin. Piþtre ew strana dilmelûl a ku di her þahî û þîniya gundê wan de dihate gotin li ser Þekir Axa hatibû çêkirin.

Gelo ma bi tenê ev bû tiþtê ku bandora xwe li ser Kurtay kirî? Bêguman ne. Malbata wî piþtî ku kalê wî ji aliyê dewletê ve hate kuþtin, ji aliyê dewletê ve wekî malbateke ‘dijmin’ hatibû îlankirin. Ji ber vê yekê jî hemû gavan þûrê dewletê li ser wan bû.

Ebûbekir Axa jî jehr dan

Dîsa pîrika Kurtay serê wî danî ser çongê xwe û ligel hin þîretan wiha behsa çîroka duyemîn a bi xwîn kir; Di salên 1955’an de dîsa bûyereke ku tu zarokên wê malbatê ji bîr nekin qewîmî. Bi biryara dewletê hemû girgire û mezinên kurdan, mîrekên wan û serokeþîrên wan hatin sirgûnkirin. Kurê Þekir Axa, Ebûbekir ango bavê bavê Kurtay jî ji bo Sîwasê hatibû sirgûnkirin. Wekî polîtîkayeke taybet a dewletê mezin û rihsipiyên kurdan ên wê demê li wir rastî pêkanîn û muameleya bêrûmetkirinê dihatin. Ev rewþ li Ebûbekir gelek giran dihat. Çiko piþtî bavê xwe Þekir Axa ew bûbû semiyanê malbat û erîþa xwe. Ji ber ku kesekî dinyadîtî bû, miameleyên dewletê yên wekî heqaretê li wî gelek zor dihat. Piþtî çend salan rojekê derket hemberî rayedaran û wiha got; ‘Hûn min bikujin jî ez ê vê jiyanê qebûl nekim. An min berdin an jî min li vir bikujin.’

Piþtî demekê rayedaran ew gazî kir û ji wî re wiha gotin: ‘Em ê te berdin. Lê beriya ku tu biçî divê em derziyekê li te bixwin. Ji ber ku tu li vir gelek mayî dibe ku nexweþiyekê tu girtîbî.’ Her çiqas wî îtîraz kir û xwe nerazîkiribe jî dîsa rayedarên dewletê bi ya xwe kir û derziyek li Ebûbekir dan. Di sala 1962’yê de vegeriya Wanê û çû gundeyê xwe Merwana yê bi ser navçeya Þaxê ve. Piþtî demekê nexweþiyeke giran di canê Ebûbekir de dest pê kir. Piþtî wê derziyê ew roj bi roj zeyîf dibû û diheliya. Di sala 1963’yan de jiyana xwe ji dest da. Wî jî û hemû kesî baþ dizanî ku ew derziya li wî hatiye dayîn, jehrî bû. Jixwe wî ew mesele ji hevjîna xwe û hemû malbatê re gotibû.

Bêlê Kurtay ji zaroktiya xwe de ev çîrokên rastîn ku parçeyekê dîroka gelê wî bûn bi dehan caran guhdarî kir. Her cara ku guhdarî dikir êþ û jana di dilê wî de mezintir dibû. Carna ji kerba digiriya û carna jî bi hêrs û kîna xwe soza tolhildanê dida.

Çîroka kalê xwe ji Ocalan guhdarî kir

Dem hat û dewran guherî. Kurtay bi van hestên tevlihev dest bi dibistana seretayî kir. Dema ku ew gihiþt lîseyê wî rastiyeke mezin dît. Jixwe hêrs û nerazîbûna wî ya li hemberî pergela serdest û xiyanetê gelek mezin bû. Lê wî dît ku ew bi tenê nîn e yê ku wisa difikire. Keç û xortên kurdan ên ku li hemberî serdestan dest bi têkoþîneke mezin kirî dîtin û ew nas kirin. Vê rewþê nakokiyên di navbera wî û pergela desthilatdar a dewletê de mezintir bûbûn. Belê êdî dem hatibû. Bi van hestên xwe yên welatparêz di 31'ê cotmeha sala 1991'an de çû Xakurkê û tevli refên azadiyê bû. Wekî rêhevalên wî yên têkoþînê jî dibêjin, tiþtê herî zêde wî jê hez dikir xwendina pirtûkan bû. Di warê felsefe, dîrok û psîkolojiyê de gelek berhem xwendibûn û bi têkoþîna Tevgera Azadiyê re kiribûn sentez. Her wiha wî ev raman û fikrên xwe di sala 1992’an de bi Serokatiya Tevgera Azadiyê re jî parve kirin. Her wiha gelek tiþtên nû ji wir wergirtin. Hema bêje cara yekemîn çîroka kalê xwe Þekir Axa ji devê Rêberê Gelekê guhdarî kir. Vê carê rewþ cudatir bû. Ne tenê mexdûriyeta meseleyê ya ji malbatê guhdarî kirî, bihîst. Wî di nirxandin û nîqaþên li wir pêk dihatin de ‘tolhildan’ jî didît. Wî di þîretên Ocalan de çîroka kalên xwe dît û dîrok wekî rêzefîlmekê di ber çavên wî re derbas bûbû.

Dema tolê hatibû

Di sala 1993'yan de derbasî qada Botanê bû û heta 1999'an li welat ma û demeke dirêj hesab ji dîrokê pirsî. Her wekî rêhevalên wî jî dibêjin ew bi her awayî wekî mirovekî mînak bû. Ji bo wî yetkî û erk ne girîng bû. Bi terzê xwe evîn di dilê hevalên xwe de çêkiribû.

Piþtî ku Kurtay tevli Refên Azadiyê bû dewlet dîsa li malbata wî hat xezebê. Birayê wî Tacettîn Ertaþ ku wî gelek jê hez dikir, di 6’ê adara 1996’ê de li Wanê rastî êrîþa çekdarî ya kontrolayên dewletê hat û ew jî tevli karwanê kalan bû. Vê bûyerê bandoreke mezin li ser Kurtay kir.

Sal: 2008 Geliyê Hêzilê û xiyaneta Cehþan

Belê piþtî dem û demsalan dîsa ew restî rûyê sar û reþ ê xiyanetê hatibû. Eynî wekî di çîroka kalê xwe de guhdarî kirî, hin cerdevanên serdestan, rê nîþanî melkemûtên mirinê dabû ew anîbûn heta geliyê Hêzilê. Bi hevalên xwe re bi lehengî li ber xwe dan. Lê mala xiyanetê xirabibe ku wî jî da ser riya kalê xwe.

Lê vê carê wî bi hezaran dilên evîndar li dû xwe hiþt.

28-03-2008 08:38 Editor Published in Nivîskar, Tayyîp Temel

This entry was posted on 28-03-2008 08:38. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. This article was favoured 8 time. You can leave a comment. Last update on 31-03-2008 11:26
Views: 130    

Users' Comments (0)

Average user rating    (0 vote)

No comment posted