Mal Burhan Erdem Xatibê herî mezin þûr e

Xatibê herî mezin þûr e

 
Þerê dî navbera mazlûm û zaliman de; di heman demê de þerê bawerî û hêzê ye. Bê guman bawerî jî hêzeke mezin e. Lê mixabin xeþîmî û nezaniya girseyên berfireh, têkoþîna serdest û bindestan gelek caran hêza çekan derxistiye pêþiya baweriyan. Di dîroka rojhilata navîn de serê gelek bawermendên wekî Îsa, Manî, Hz Huseyîn, Halacê Mansûr ên mîna wan bi þûrê zaliman ve hatiye birîn.

Di wargehê xurta Mezopotamyayê de pir caran zilm wekî çiyan bilind bûye. Bawermendên xwestî di evraziyên wî çiyayî de bi ser bikevin hatine rawestandin, tepeserkirin û perçiqandin.Bilindahiya çiyayê zulmê rê neda meþa wan. Cihê serê Dehakka serên wan hatin firandin. Komên gel ên piþt piþta wan di rojên tengaviyê de sefên xwe guherîn, kendal û zinarên dûler de ew hêlan tenê û bûne hevalên xurtan.Mezopotamyaya borîna xwe de hem bûye wargehê bawermendan, hem jî yê Þeddadan. Bes serdemê desthilatdariya bawermendan kêm, a qatil û talankeran zêde dom kiþandiye. Hin rayedaran li ser navê baweriyên pîroz gelên doranên xwe xapandîne da ku bibin îktîdar. Hejmara wan jî kêm nîn e. Ew kes jî piþtî bûyî fermanrewan berê þûrên xwe zîvîrandine stûyê bawermandan.

Di cîhanê de erdnîgariya herî zêde bûyî þahîdê têkoþîna di navbera zalim û mazlûman de yek jî deþta Kerbela ye. Sala 680’an a zayînî roja 10’ê meha Mûharemê kurê xelîfeyê îslamê yê çaremîn Hz.Elî, Hz. Huseyîn dema derketî pêþberî artêþa Yêzîdê kurê Mûaviye ya ku hejmara wê dora deh hezar leþkeran, ew bi baweriyên xwe ewle bû. Çekdarên kêleka wî hemû 72 kes bûn. Hemberî her çekdarekî wî 153 leþkerên Yêzîd li benda êriþê rawestiyabûn. Berjewendiyên dinyayê berê gelek kesên bav û dostên wî jî zivirandibû aliyê binemala Emeviyan. Bûyera herî xerîb; fermandarê artêþa derketî sîngê wî yê ku bi aliyê waliyê Kufeyê Îbn Zeyd ve hatî erkdarkirin; kurê sehabeyê navdar Saad bîn Waqas Omer bû. Saad bîn Waqas di nav deh sehabeyên nêzîkê pêxember de cih girtîbû. Lê Omerê kurê wî da ku Îbn Zeyd wî bike waliyê bajarê Reyê bûbû fermandarê artêþa ku serê Hz. Huseyîn dixwest. Wî digote Hz. Huseyîn ‘an bîat, an jî serê te.’

Yêzîdê di qesirên Þamê de rûniþtî gelek tiþt ji bavê xwe Mûaviye girtibûn. Bavê wî bû yê gotî: “Xatibê herî mezin þûr e.”.Rastî jî dîroka Mezopotamyayê di nav vê hevoka Muawiye de veþartîbû. Dewran li gorî naveroka van her çar peyvan dizivirî. Hz.Huseyînê bawerî derxistî pêþiya þûr, der barê têkoþîna desthilatdariyê de xwediyê dîtineke berteng bû. Roja hepsê xwe Zulcenahî siwarbûyî û derketî meydana cengê þaþika bapîrê xwe danîbû serê xwe, asayê pêxember destê wî de bû û hirqeyê wî yê pîroz jî ser milên wî bû. Lê dîsa jî ew bi wan nirxên pîroz ve birînên 33 rim û 34 þûran rizgar nebû. Serê wî yê bi aliyê Þîmr ve hatî birîn pêþiyê hate ber qumandan Omerê kurê Saad bîn Waqas. Wî jî ew serê birî pêþkêþî waliyê Kufê Îbn Zeyad kir. Îbn. Zeyad jî ew ser di nav tepsiyekê de da havliyê kurê Yêzîd û Hemîdê kurê Muslim Ezdî; da ku ji xelîfeyê Emeviya Yêzîd re bibin navenda rayedariya wî bajarê Þamê. Yêzîd jî da ku hêza desthilatdariya xwe nîþanî hevalbendên xwe bibe, dûr û dirêj asayê xwe da dev û lêvên Huseyîn û pê leyîst. Ber çavê Yêzîd de Huseyîn mirovekî “îsyankar” bû. Her wiha serketin bûbû ya xatibê mezin þûr. Xwediyê baweriyên pîroz têk çûn û doza xwe ber xwe kiribûn.

Va ye mînakekî tenê yê ya der barê têkoþîna di navbera zalim û mazlûman de serdemê niha em tê de jiyana xwe didin domandin de jî di Rojhilata Navîn de hêj gelek tiþt nehatine guherîn. Mîratxwerên Firewn, Nemrûd, Dehaq û Yêzîdan hêj li ser kar in û þev û roj seran didin birîn. Roja me de rola mazlûmên heremê gelê kurd dileyîze. 200 salên þûnde gelê kurd gelek Kerbela dîtin. Ew zozanên xwe yên kêrhatî û têr av de ma tî. Deþtên welatê xwe yên brehemdar de xizan ket û ma birçî. Bi dehan caran koçberiyan re rû bi rû man. Dojeha Helepçeyê dît. Kolanên zîndanên Amed, Hewlêr, Qamiþlo û Mehabadê yên tarî, bi agirê xwe li bedena þervanên azadîxwazên kurd alandî ve hatin ronahî kirin. Dijminê Huseyînê neviyê pêxember Yêzîdên pêgirên neteweyan cuda ve hatiye dorpêçkirin. Wan jî wekî Îbn Zeyad du rê danîne ber kurdên bindest: “An bîat, an jî mirin.”

Fermandarê artêþa Yêzîd Omerê kurê Saad bîn Waqas beriya dayîna fermana êriþa ser Hz.Huseyîn û malbata wî; bangê ji aliyê Cafî hatî xwendin ve leþkerê xwe xistibû pergela cengê. Artêþên dagirkerêên îro jî ser navê Yezdanî kurdan dikujin. Hawar û gaziya kurdan jî wekî ya Hz.Huseyîn nagihîje tu deran. Ji ber ku ew zalimên du þûr xistî destên xwe de; berê yekê zivirandine asûmanî da ku kiryar û kuþtina kurdan ber çavên girseyên nezan û nivistî rewa bidin nîþandan. Ev raman jî dîsa ya Mûawiyeyê kurê Ebû Sufyan bû. Ev dîtina ji aliyê desthilatdarên herêmê ve her wekî zagonekê hatî pejirandin, hemû demên dîroka Mezopotamyayê de derbazdar bû. Lê herî zêde pêþberî tevgerên gelê kurd ên azadîxwaz mabû di meriyetê de.

Tu kurd bila xwe bi mîtolojî û çîrokên Mezopotamyayê ve nexapînin. Yê xurt nebe bi ser nakeve û azad nabe. Riya rizgarbûnê hêzbûnê de derbas dibe. Ger hin riyên din derbazdar bûyana, serê bawermendekî mîna Hz. Huseyîn serê rimê de nedihate çikilandin û ber çavên jin û zarên wî li kolanên Kufeyê de nedihate gerandin. Di dîroka neteweyên Rojhilata Navîn de baweriya piranî rola kalanî lîstiye û þûrê îktîdaran parastiye. Berî her tiþtî hewce ye kurd xwedî hêz bin. Dîsa jî em dibêjin bira û dostan; riya xurtbûna gelê kurd di yekîtiya wan de derbaz dibe.

Users' Comments (0)

Only registered users can comment an article. Please login or register.

No comment posted

Jêr; A beriya wê		A piþtî wê jor;