Mal Cemîl Bayik Femînizma lîberal -ý-

Femînizma lîberal -ý-

 
Weke tê zanîn felsefeya lîbralîzmê digel pêþdeçûna sermayedariyê serî hildaye û bi baweriya wekheviya mirovan û xwastekên mirovan ji bo demokrasiyê û wekheviya mirovan derketiye holê.

Þêweyê vê bîrkirinê bo sedema guherîna bingehîn di jiyana mirovan de. Bi awayekî wiha ku ev guherîn bibe bizaveke cinsî an toxom wate jin û mêran digire û jiyan neçarî guherînê kir.

Jinên burjiwa dijî dîktatoriyeta mêran di malbatê de serî hilda, weke bi çi awayî mêran rexne li pêkhatiya siyasiya welatî digirt û pêkhatiyên dîktatoriyê de red dikir. Her bi wî awayî û di sala 1700 b.z Merî astil ev pirsiyar xiste holê. Eger desthilatdariya di welatekî de pêwîst nebe, lê çima di malbatê de pêwîst e? Eger bo malbatê pêwîst be çima bo welat pêwîst nîn e? Her wiha navbirî dibêje;

“Eger hemû mirov bi azad ji dayik dibin, lê çima hemû jin kole ji dayik dibin û hebûn û nebûna wan li gorî koletiyê ye.” Femînizma lîberal di destpêka sedsala 19’an de hewlên mezin dan da ku biselmînin ku jin û mêr wekî hev in.

Dîsan jin û mêrbûn li jêr sîbera yasayê wan dixwest. Ku li gorî mafê wekheviya jin û mêran bi fermî bihate nasandin. Encamê wê jî di sedsala bîstem de xwestekên reforma cur bi cur a civakî derketin holê. Ji bo mîsogerkirina wekheviyê di navbera jin û mêran de, weke tê zanîn ev biçin li ser bingehê bîra wekheviya mirovan hate damezrandin.

Dîsa di hemû waran de digel mêrî wekhev bin û mafên wan bên nasandin. Di vê beþa femînizmê de pêwîst e lîberalîzim wekî bingehê serekî lê binêrin. Ji ber ku lîbralîzma klasîk di sedsalên 16-17’an de hebû û bi du curan li azadiyê dinêrîn.

1- Azadiya pozîtîf, ku di vî þêweyê azadiyê de mirov xwedî rûmet û îmtiyaz e.

2- Azadiya nêgatîv, di vî þêweyê azadiyê de her þêweyekê desthilatdariyê tê redkirin.

Wate pêwîst e di destpêkê de kesê tak li jêr sîhwaneya dîktatoriyetê û desthilatê rizgar û bibe takekê serbixwe be. Di wê demê de wî mafê diyarkirina çarenûsê xwe heye. Bi awayekî mirov dikare bibêje ku lîberalîzm encamê wê rewþ û mercê ye ku bandora xwe li ser civakê kirî.

Wekî di gotinên Mêrî Istîl de xweyaye dema dibêje zalbûna lîberalîzmê bi ser civakê de û red kirina desthilatdariyê dibe sedema aramiyê di navbera mirovan de û jiyaneke bi aram bo takekesê civakê tê mîsogerkirin û encamê van sloganan weke sloganên sereke serhildan, wekî mînak:

1- Mirov hemû wekhev in û cudahî di navbera kesan de nîn e.

2- Hemû curên desthilatê têne redkirin û îmtiyaz bi navê azadiyê li gur binemayên lîbralîzmê ji aliyê hemûyan ve tê qebûlkirin.

3- Di vê rewaþê de ev maf jî, ji bo jinan rewa tê zanîn û tê qebûlkirin.

Ev navnîþana maîlê ji bo botên spaman hatiye parastin, ji bo hûn bibînin divê Javascripta we vekirî be

 

Users' Comments (0)

Only registered users can comment an article. Please login or register.

No comment posted

Jêr; A beriya wê		A piþtî wê jor;