Mal Cemîl Bayik Edebiyata jinê

Edebiyata jinê

 
Ev demeke dirêj e danûstandin li ser vî babetî tên kirin. Dîsa hind ji lêkolîner li ser wê baweriyê ne, ku pêwîst e edebiyateke û rexneke cuda hebe bi navê edebiyata û rexna jinê, lê ji aliyekî din ve ev bîrûbawer ji aliyê jin û mêran ve tên redkirin. Ji ber ku ev dîtin yek ji bo bilindkirina nirxên jinê ye lê berovajî ji bo bêhurmetkirin û biçûkkirina wê ye.

Dîsa li gorî dîtinên wan çi edebiyat bi navê jin yan mêrî nîn e, lê edebiyata baþ heye ku sixletên bi nirx di nava xwe de hel digire ku peyameke mirovatî bi jin û mêr ve digehîne, bi þeweyekî pirsgirêkên jin û mêran bi hev re di civakê de ber bi çav dike. Ji ber ku edebiyat bi giþtî karekî mirovatî ye. Ji aliyekî din ve çi dibistanên edebî bi navê jinan nîn e, ku edebiyata jinan ji wir bê afrandin, ji ber ku jin jî endamek giring e di civakê de wê bandora xwe ya civakî aborî siyasî di jiyanê de heye. Her wiha xwedî hest û peywendiye di jiyanê de, ji ber vê yekê jî jin jî wekî mirovek bi hest û ramanan li ser bingehê mirovatî derbirînê ji bîrûbawerên xwe dike û di hemû warên jiyanê de dîtinên xwe tîne ziman. Her wiha ji aliyê zanistî ve jî mirov nikare zaraveyekê cuda di þêwe û alî û dîtinên hizrî de, bi navê edebiyata jinan bi kar bîne. Weke tê zanîn afrandina çi aliyê jiyanê girêdayî toxmê nêr û mê nîn e, lê afirandin li ser þiyanên kesî dimîne, ji ber ku berî her tiþtî jin jî mirovek hestdar e di civakê de her tiþt bi baþî û xerabî ve bandorê li ser dike wekî mirov.

Lê li gorî dîtinên min jinên nivîskar sê curin:

1- Curê yekan ew edebiyat e ya ku jin di maweyê wê de beþdariyê di berhemekê mirovatî dike bêyî destnîþankirina milmilanê ya toxmî, ji ber ku di wê demê de ji bo wê bi xerabî vedigere.

2- Curê duwem ew edebiyat e ya ku jin pê þerî li hember mêrî dike her wiha sinwaran di navbera her du toxman de mezin dike, bêguman ev kar jî jinê ji mêrî cuda dike û jin xisletên afirandinê winda dike.

3- Curê sêyem ew edebiyat e ya ku jin bi tenê di maweyê wê de xizmeta toxmê xwe dike di çarçoveyeke teng de dimîne, lê bi vî þêweyî ew edebiyata xwe di qada xebata mirovatî ya mezin winda dike û ev yek ji bo wê bi xerabî vedigere.

Pir caran jin hene babetên wan ji yên mêra serkeftîtir in. Her wiha mêr jî hene serkeftî lê serkeftin û afirandina her karî li gorî îmkanên take kesî dimîne, wate li gorî dîtinên min çi edebiyat bi navê jinê yan mêrî nîn e. Lê edebiyata kurdî heye erebî, inglîzî heye edebiyata zarokan heye edebiyata þoreþgerî heye...hwd.

Ev navnîþana maîlê ji bo botên spaman hatiye parastin, ji bo hûn bibînin divê Javascripta we vekirî be

Users' Comments (0)

Only registered users can comment an article. Please login or register.

No comment posted

Jêr; A beriya wê		A piþtî wê jor;