Rizgariya gelan di hêza wan de ye

Îran Iraqê bi þiiyan kontrol dike û bi xwe ve girê dide. Her wiha bi tifaqa þiiyan sînorên xwe yên madî digihîne Sûriye û Lubnanê. Bi vî awayî destê wê ji kendava Besrayê dirêjî Behra Spî dibe.

Cîhana ereb bi suniyên Iraqê Iraq kontrol dikir û bi vê Iraq bi xwe ve girê dida. Vê hêzê jî destê Îranê ji Sûriyeyê vediqetand û tifaqa cîhana ereb bi bandor dikir. Di dema Sedam de ev kontrol bê pirsgirêk didomiyan û stratejiya ereban pêþ dixist.

Lê her du stratejî jî ji bo DYA’yê xetereyan derxist holê û heyîna Îsraîlê tehdît dikir.

Ji bo ku pêþî lê bê girtin Amerîkayê di destpêkê de piþtgirî da Sedam û ew nepixand. Li dijî Îranê dest ji ber Sedam nekiþand.

Piþtî þerê Iraq û Îranê tifaqa þiiyên Iraq û Îranê qels bû û têk çû. Li ser vê polîtîka dijîtiya stratejiya ereban xist dewrê. Sedam hat zêrandin û êrîþê Kuweytê kir. Bi vê êrîþê DYA’yê derfet dît û Iraq dagir kir.

Amerîkayê dixwest ku bi hêzên xwe Iraqê kontrol bike. Ji Iraqê hem Îran û hem jî cîhana ereb kontrol bikira. Bi vî awayî dê ev her du stratejî pûç bikirana.

Ji ber ku kurd hêzeke xweser bûn û piþtgiriya van her du stratejiyan nedikir wek hêzeke stratejîk derketin holê. Polîtîka Amerîkayê ket dewrê û bi piþtgiriya kurdên baþûrê Kurdistanê Iraq dagir kir.

Lê pêvajo bi dilê DYA’yê pêþ neket. Piþtî dagirkirina Iraqê pirsgirêka kontrolê derket holê. Her ku dem dirêj bû DYA bi têkçûnê re rû bi rû ma.

Guherîna vê polîtîkayê di dawiya sala 2006’an de bi rapora Wezîrê Berê yê Amerîkayê James Baker (Beker-hamilton) bi awayê þênber hat aþkerakirin. Di raporê de ji Tirkiyeyê hat xwestin ku bandora xwe ya li ser suniyên Iraqê bi kar bîne. Piþtî ku rapor hat aþkerakirin hikûmeta AKP’ê oldarên sunî û tirkmanên Iraqê li Stenbolê civandin.

Îranê li dijî vê civînê bertek nîþan da û hewldana parçeyek stratejiya Amerîkayê destnîþan kir.

Barzanî tenê bertek nîþan da û got: “Civîn xizmeta îstîkrara Iraqê nake. Tê xwestin ku Kerkûk ji destê kurdan bê derxistin.” Lê ji bo ku vê hewldanê pûç derxe tu gaveke þênber pêk neanî. Piþtî demekê ev hat jibîrkirin. Li dijî vê piþta xwe nespart hêza gelê kurd û ev geþedan pûç nekir.

Her ku diçe encama raporî dikeve meriyetê û kurd ji hêzê tên xistin. Heke bi stratejiyeke hevgirtî kurd bersiv nedin vê demê dê careke din kurdên baþûrê Kurdistanê bi têkçûnek û þikestineke dîrokî re rû bi rû bimînin. Lê ev dê ji bo hemû kurdistaniyan dê bibe þikestineke stratejîk. Ev tê dîtin. Lê ji xwe bawerî nîn e. Hêza gel esas nayê girtin.

03-02-2008 08:03 Editor Published in Nivîskar, Heqî Boltan

This entry was posted on 03-02-2008 08:03. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. This article was favoured 6 time. You can leave a comment. Last update on 03-02-2008 08:03
Views: 244    

Users' Comments (0)

Average user rating    (0 vote)

No comment posted