Mal Kakþar Oremar Bo Rojhilata Navîn cilê Decalî didurin

Bo Rojhilata Navîn cilê Decalî didurin

 
AMED - Di demên dawî de gurbûna trafîka dîplomasiyê ya navbera Tirkiye û Amerîkayê bala her kesî dikiþîne. Ev trafîk ne vala ye. Her serdanek di nav xwe de xwedî wateyek e û bingeha gavên siberojê yên þênber amade dike.

Serdan û trafîka gur a navbera Tirkiye û Amerîkayê kûrbûna hevkariya navbera her du welatan jî diyar dike. Tîrenda vê trafîka dîplomasiyê bi taybetî piþtî serdana Serokwezîrê Tirkiyeyê Tayyîp Erdogon a Amerîkayê ku 5’ê sermawaza 2007’an pêk hat û vir zêde bû.

Divê serdan û dîplomasiya navbera Tirkiye û Îsraîlê jî bi tu awayî ji ya Amerîkayê cudatir neyê dîtin. Ev her sê alî di nav konseptekê de ne û ji bo stratejiyeke nû tevdigerin.

Di konsepta aliyan de hîmê siyasetê

Di vê çarçoveyê de 10 roj berê Serfermandarê 2’yemîn ê Artêþa Tirk Ergîn Saygûn çû Washingtonê. 4 roj berê jî Orgeneralê Amerîkayê James Cartwright hat Enqereyê. Belkêþ e ku heman orgeneral çend meh berê jî hatibû serdan Enqereyê. Ligel vê Wezîrê Edaleta Amerîkayê Michael Mukasey jî di nav vê konseptê de di heman demê de hat serdana Tirkiyeyê.

Serdana Wezîrê Parastina Îsraîlê Ehud Barak, hê beriya wê serdana Serokomarê Îsraîlê Þîmon Peres jî pêk hat. Di astên jêr de û bi nepenî gelek serdan pêk tên û peyman tên îmzakirin.

Serokê þer ê Amerîkayê tê

Serdana herî balkêþ a Dick Cheney û Robert Gates e. Cheney li Amerîkayê wek serokê duyemîn dixuye. Lê di rastiyê de ew ne duyemîn e li piþt dîwaran ê yekemîn e. Bi taybetî jî der barê polîtîkayên cîhanê û ên þer yên Amerîkayê de wek berpirsê yekemîn tê nasîn. Li gorî agahiyên heyî Cheney û Gates di meha adarê de dê bên serdana Tirkiyeyê.

Hesabê plana mezin dikin

Ji ber vê ye ku dema Cheney di nav trafîkê de hebe divê polîtîka nû ya ku tê rastkirin de berjewendiyên DYA’yê yên stratejîk bên dîtin. Ji ber vê ye ku hemû serdan û trafîka dîplomasiyê bingeha serdana Cheney amade dike.

Lê dema pêvajoyek tê þîrovekirin divê li gorî berjewendiyên hêzên aktîf bê nirxandin. Li vir sê hêzên aktîf hene. A yekemîn û duyemîn Amerîka û Îsraîl in. A sêyemîn jî Tirkiye ye.

Di konseptê de paradoksa dîn

Dema konsepta polîtîka navbera van hersêyan bê þîrovekirin hin xal bala mirov dikiþînin. Ji vana yek li gorî berjewendiyên Amerîkayê statuya Îranê, pirsgirêka kurd û pirsgirêka Flilstînê ye.

Ji gelek aliyan ve ev her sê xal û ev her sê aktor li cem hev wek paradoksekê dixuyin. Di gelek seriyan de tê gotin ku bi vî awayî konsept nayê lêkirin û ew kesê ku piþtgiriya Filistînê bike dê hevkariya Îsraîlê neke. Hikûmetek bisilman be û bi doza bisilmaniyê bibe deshilat ligel welatên xiristiyan dijîtiya welatekî bisilman nake. An jî welatê ku piþtgiriya kurdan bike nikare hevkariyê bi Tirkiyeyê re çêke. Ev her sê di seriyan de wek paradoksê disekine.

Siyaseta makyavelîst esas digirin

Ev rêbaz di siyaseta makyavelîst de tu qîmeta wê nîn e. Siyaset makyavelîst stratejiyên xwe li ser berjewendiyan lê dike. Heke konsepta siyaseta Tirkiye, Amerîka û Îsraîlê jî di vê çarçoveyê de neyê dîtin dê encamên xelet derkevin holê. Di jiyana þênber de bûyer û geþedan nîþan didin ku Tirkiye di hêlekê de wek piþtgirê filistîniyan dixuye û di hêla din de jî bo piþtgiriya Amerîka û Îsraîlê bistîne doza filistîniyan firotiye û di binî de dijîtiya filistîniyan dike.

Amerîka û Îsraîl jî ji hêlekê ve wek piþtgirên kurdan dixuyin û di hêla din de jî kurdan ji bo piþtgiriya Tirkiyeyê ya li dijî Îranê bigirin kurd firotine.

Nakokiya ku li hev nake ev e:

Tiþta herî poradoks jî di xala dawî de dertê ew jî ev e. Her kes dizane ku hêza li dijî Îranê herî aktîf kurd in. Ev jî ji þert û mercên wan ên bindestiyê diqewime. Amerîka vê baþ zane û li gorî vê stratejiya xwe lê dike. Hem dixwaze li dijî Îranê piþtgiriya tirkan û hem jî dixwaze piþtgiriya kurdan bi dest xe. Ji ber vê ye ku hemû kurdan nagire hemberî xwe. Kurdên azadîxwaz yên wek PKK’ê dijmin diyar dike û pê desteka Tirkiyeyê distîne. Destek dide kurdên feodal da di nav demê de piþtgiriya kurdan ji destê wê neçe. Dixuye ku bi hesabê li ser PKK’ê Tirkiye ligel Amerîkayê di nav konseptekê de cih digire. Lê aþkera ye ku kurd li çar parçeyan jî bi rêberiya PKK’ê radibin û rûdinin. Ji ber vê gelê kurd dê bibe dijberî Amerîkayê.

Teqez Cheney û Gates di meha adarê de bên û li Tirkiyeyê li dijî gelan cilê Decal bidurin. Lê bi piþtgiriya gelê kurd a ji bo PKK’ê û Serokê xwe Apo careke din ev bê hilweþandin. Ev bi geþedan û protestoyên 15’ê sibatê jî hate piþtrastkirin.

Users' Comments (0)

Only registered users can comment an article. Please login or register.

No comment posted

Jêr; A beriya wê		A piþtî wê jor;