Mal Luqman Guldive Kî li kê xiyanet kir?

Kî li kê xiyanet kir?

 
Tê zanîn ku gotina xiyanetê ji devê desthilatdar û þovenîstên tirkan tu car nakeve. Eger mirov bala xwe bide gotinên wan, tê bêjî qey her kes li wan xiyanetê dike û ji biþt ve xencerê li wan dixe. Dostanî, biratî, dadî, aþtî û wekhevî parastin ji tim dibe behra wan.

Di dîrokê de dem û pêvajoyên girîng hene . Li van deman helwesta bê niþandin muhîm e. Dema þerê rizgarkirna Tirkiyeyê, pêdiviya tirkan bi kurdan gelek zêde hebû. Ji ber wê hindê hewcehiya wan bi yekitiya tirk û kurdan hebû. Tayê xwe pê bigirin tenê kurd mabûn. Ka em ji bo wê demê ji dîroka nêz binêrîn ku helwesta kê çi bu, kê çigot û çikir.

Welatê hevbeþ: Di hevdîtina Amasyayê protokolo duyemîn de wiha tê þîrovekirin; “ Welatê hevbeþ, ew erd e ku tirk û kurd lê dijîn.” Li ser pirsa gelo tixub (sînor) kuderê ye? M. Kemal wiha bersîv dide: ‘’Ev tixub, ji baþurê Delava Îskenderûnê ji Antakya dest pê dike, ji navbera Heleb û Îstasyona Katmayê diçe baþurê Pira Craplusê û digihe Firatê. Ji wir dadikeve

Dirîzorê, piþtre berî xwe dide rojhilat diçe Mûsil, Kerkuk û Silêmaniyê.” ( Gotin û Daxwiyaniyên Ataturk C.2 r.12)

Di meclisê de gotinekê xwe ya din de dibêje : “Ttixubê me erdê ku tirk û ew kurdên ji bo pêþeroja me bi me re ked kirîn lê dijîn e.”

Mafên kurdan ên nasname û çandî di Kongreyên Erzirom û Sêwasê de ji dihatin misogerkirin. Meclisa nû de biryarnameyek li ser mafê kurdan tê qebulkirin û li ser navê meclisê M. Kemal vê biryarnamê diþîne ji fermandarê El Cezîrê Nîhat Paþa re.

Li meclisê ser mafên gelan û nasnameyan di guftugoyekê de M. Kemal wiha dibêje: “Ew ên ku meclisê pêk tînin, bi tenê ne tirk in, bi tenê ne çerkez in, bi tenê ne kurd in, bi tenê ne laz in lê belê civateke misilman û ji hemûyan pêk tê. Civateke ji dil e.’’ (Gotin û Daxwiyaniyên Ataturk C.1, r.73 )

Belê di roja teng de gotin ev e. Lê belê dema ketine firehiyê tiþtek din e. Dema komar hate avakirin û peymanên navneteweyî hatine çêkirin. Dor hate nenaskirin û tunekirina gelan, bi taybetî ya kurdan. Serhildanên kurdan bê guman ji ber van polîtîkayên tunekirin û nenasiyê bûn. Di dema serhildana Þêx Seîd, Agirî û Dersimê de ji xeynî kuþtin û girtinê gelê kurd hate koçberkirin. Çorum, Amasya, Konya û Enqere bu warê bi hezaran kurdên koçberbûyî. Ji bo jiholêrakirina ziman û çanda kurdan polîtýkaya biþavtinê (helandinê) xistin rojevê. Navên mirovan, lawýran, deþt û çiyan, gund û bajaran hatine qedexekirin. Ser navê kurd û Kurdistanê çi hebe hate qedexekirin. Plan proje, rapor hatine amedekirin. Îsmet Paþa di sala 1935’an de diçe

Kurdistanê û ji bo vê yekê rapora xwe de bi kurtî wiha dibêje: dibêt bajarê Elezîz, Erzingan Wan, Muþ,Melezgîr, Belîs û Erzirom pir girîngin em tirkan livan deran bi çîh bikîn. Ji bo em kurdan bikîne tirk divê bernameyekê helandinê ya xwurt bête meþandin” û hwd.

Wekî din di 27’’ê gulana 1961’an de paþayên artêþê ser navê K.Alb. Haþim Tosun raporekê ji bo koçberî û tUnekirina kurdan pêþniyazî dugelê dike. Dibêjin kurdan bibin Deryareþ û lazan û tirkên ji derve tên bibine ser axa wan.

Tekiliya kurdên bakur ji yên baþur divê bê qutkirin. Ji herêma rojhilat kurdan rakine herêma rojava. Ji rojava, tirkan bînin rojhilat. Di nava kurdan de mîsyoneran çêkin da ku kurdan bi dewletê ve girê bidin. Karmend û fermandarên hatine helandin ên kurd biþînine welatê kurdan. Di radyoyê de ji bo helandina wan bernameyan çêbikin . Bêjin kurd ne arî ne, turanî û týrkên çiyayî ne. Li cîhanê bêjin pirsgirêka kurd tune ye. Hunermend, nivîskar û þanogeran di vî babetêde peyvîrdar biki û hwd. (Can Dündar, Rýdvan Akar, Rojnama Milliyetê 22-1- 2008)

Belê ev bi tenê çend mînak in. Mirov çiqas bêje xilas nabe. Belê em bipirsin; kanî em birayê hev bun? Kanî me çarenûsa xwe kirîbî bû yek? Kanî wekî li jor hatî gotin mafê kurdan wê hatibana misoger kirin? Kanî rêveberiya herêmî wê mafê kurdan bûya? Belê me fêm kir wê demê hûn hewceyî kurdan bûn, we xweþ got kurdan jî bawer kir. Belê divê hûn baþ bizanin ku êdî kurd we nas dikin. Dema “alavere dalavere kurd Mehmet nobete” çu. Lê belê ez ji dixwazim bipirsim gelo ka kî xiyanet li kê kir û hê jî dike?

Ev navnîþana maîlê ji bo botên spaman hatiye parastin, ji bo hûn bibînin divê Javascripta we vekirî be

Users' Comments (0)

Only registered users can comment an article. Please login or register.

No comment posted

Jêr; A beriya wê		A piþtî wê jor;