Mal Mem Mîrxan Reqem çi dibêjin?

Reqem çi dibêjin?

 
Reqemên enflasyonê yên aboriya dewleta tirk hatin aþkerakirin. Rastî rewþa aboriya dewletê nebaþ e. Ev du-sê meh in li ser hev enflasyon her diçe bilindtir dibe. Hikûmet vê rewþê bi krîza giþtî ya navneteweyî pate dike. Lê rastî ne wisa ye. Aborînas bilindbûna enflasyonê bi faktorên navxweyî îfade dikin.

Reqemên herî dawî, ango yên meha nîsanê bi bîr bixim. Di qelemê endeksa buhayê xerîdariyê (tuketicî) de ji bo meha nîsanê ji sedî 1.68 zêdebûn çêbûye. Di heman mehê de di qelemê endeksa buhayê hilberîneriyê (uretici) de ji sedî 4.50 zêdebûn çêbûye. Vê rewþê hinekî din hêsan bikim. Di navbera meha adar û nîsanê de ji bo madeyê xam, mînak dindika gulberojê, buha ji sedî 4.50 zêde bûye. Lê fabrîqeyê yekser nekariye vê zêdebûnê li buhayê rûnê ku hilberandiye bike. Ji bo meha nîsanê ji sedî 3 zirara hilberîner heye. Ev jî tê wê wateyê ku endeksa buhayê xerîdariyê dê di meha gulanê de jî herî kêm 2 puanan zêde bibe. Ji vê rewþê jî tê fêmkirin ku trenda enflasyonê ber bi jor ve ye. Li ser reqeman bidomînin… li gorî rewþa heyî di reqemên salane de endeksa buhayê xerîdariyê hilkêþaye ji sedî 9.66’ê. Endeksa buhayê hilberîneriyê hilkêþaye ji sedî 14.56’ê.

Bi tenê di navbera çile û nîsana 2008’an de di endeksa buhayê xerîdariyê de bi giþtî ji sedî 4.82 zêdebûn, di endeksa buhayê hilberîneriyê de ji sedî 11.04 zêdebûn çêbûye.

Reqemên 4 mehên dawî girîng in. Van reqeman ji bîr nekin… Em ê li ser rawestin. Lê niha hinekî din tabloya heyî raxim ber we. Endeksên enflasyonê yên me li jor vegotine di çarçoveya kategorîzekirina 26 herêman de hatine aþkerakirin. Lê þampiyonên van herêman jî hene. Li gorî zêdebûnên li enflasyonê yên mehane þampiyon Wan, Mûþ, Bedlîs û Colemêrg in. Di meha nîsanê de endeksa buhayê xerîdariyê ji van bajarên bakurê Kurdistanê 2.99 e. Em carekê jî bi zimanê çar mehan lê binêrin. Dîsa þampiyon ji bajarên bakurê Kurdistanê ne. Li gorî reqemên giþtî yên heman mehan par li bajarên navborî ji sedî 6.72 enflasyon hatiye tespîtkirin. Îsal ev reqem bûye ji sedî 12.49. Bînin bira xwe, reqema giþtî ya hemû Tirkiyeyê ji sedê 9.66 bû.

Dema di çarçoveya reqemên giþtî yên salekê de jî lê dinêrin þampiyon dîsa ji bajarên bakurê Kurdistanê derhatine. Enflasyona giþtî ya 12 mehan li Agirî, Qers, Îdir û Endexanê ji sedî 9.69 e. Di nava çar mehan de çi bû ku aboriya Tirkiyeyê wisa serobin bû? Hikûmet vê hinceta xwe bi krîza ji resesyona (rawestandina bazarê) Amerîkayê diqewime ve digire. Lê aborînas wisa nafikirin. Sedemên zêdebûna enflasyonê bi dînamîkên navxweyî ve têne îfadekirin.

Mînak dewletê di pêvajoya mijara gotinê de lêçûnên xwe yên þer 3-4 qet zêdetir kirine. Di nava vê demê de îhaleyên mezin ên navneteweyî yên ji bo çek-kirînê pêk anîn. Her roj bi dehan balafirên xwe radike hindava serê gelê me û bombeyan li ser me dibarîne. Ev zêdetirî salekê ye li hemû deverên bakurê Kurdistanê û ji kanûna 2007’an vir de li Baþûr jî bênavber destdirêjiyên xwe didomîne. Ê... em hemû baþ dizanin ku ev þer bandoreke neyînî li ser butçeyê dike. Zêde derketina enflasyonê ya li bajarên me jî tesadûf nîn e. Ew jî parçeyekî polîtîkayên ‘terbiyekirinê’ ye.

Ev navnîþana maîlê ji bo botên spaman hatiye parastin, ji bo hûn bibînin divê Javascripta we vekirî be

 

Users' Comments (0)

Only registered users can comment an article. Please login or register.

No comment posted

Jêr; A beriya wê		A piþtî wê jor;